15年以上前、日本にいた頃から、私はひそかに柿渋の魅力に引き付けられていました。抗菌性、紫外線防止効果、そして天然の撥水性。その奥深さに引き込まれていったのです。

それ以来、タイの地元の柿を探し歩き、何年もの間、試行錯誤と失敗を繰り返しながら研究を続けてきました。

そして2025年、ついに自家発酵させた柿渋を、布・木・紙を使った作品へと実際に使うことが出来るようになりました。

このワークウェアテイストのフィッシャーマンパンツは、その発酵柿渋で染めたものです。温かみのある橙がかった薄茶色と、ほどよくさらりとした「シャリ感」が自然に生まれています。

自然と時間、そして土地の知恵に根ざした、ささやかでも奥の深い長い旅の結果です。

2年前、私たちはバンコク出身のフォトグラファーと共に、Makhampom Art Space で "People of Chiangdao" 展を開催しました。

テキスタイル作品は、チェンダオ山の風景と、アッサム茶の交易や物々交換の文化を持つかつての国境の町チェンダオの記憶からインスピレーションを得て生まれました。

藍色、カテキューによるブラウン、蘇木によるピンクの3点の大きなタペストリーを制作し、それぞれに蝶、茶の交易、山の暮らしといった土地の物語をステンシル模様として重ねました。

作品はギャラリー内に吊るして展示され、2年間にわたって自然光にさらされ続けました。

藍とタンニンを豊富に含むカテキューのブラウンは、今も深みと力強さを保っています。一方、蘇木のピンクは、もともと耐光性がそれほど高くないため、時間とともに少しずつやわらかく褪せていきました。

これらの作品は、”天然染料の美しさと耐久性は使用する環境や目的に合わせて色を慎重に選ぶことで初めて生かされる” ということをそっと教えてくれています。

5年前、私たちは”巻き上げ絞り”のシンプルな技法を用いて、ベッドのヘッドボードのための大きなリネン作品を制作しました。

デザインは、ドイ・ルアン・チェンダオ山のシルエットと星の形から着想を得ています。

シンプルな絞りの技法でも、明確なイメージと結びつくことで、深い意味を持つ作品を生み出すことができます。

工程がシンプルであるほど、人は技術に縛られることなく、より自由に想像力へ集中できるのだと思います。

オープンまであと少し。仕上げの細部を整えるのみとなりました。

2階には、ドイ・ルアン・チェンダオ山を一望できる広いテラス付きのプライベートルーム。 1階には、染色スタジオに隣接した、ワーキングスペースがあります。

地元の素材から生まれる植物由来の自然色を、布・紙・木を通して探求するための場所です。 柿渋やエボニーベリー（黒檀の実）のタンニンといった、木工や紙の伝統的な文化の中で古くから用いられてきた素材も、ここでの制作に取り入れています。

正解も不正解もない。静かに探り、試し、自由につくるための空間です。

Studio Chiangdao Blue は、人が静かに自分自身へと立ち戻るための、穏やかな創造の場所です。

想像力やシンプルな創作を楽しみながら、手、目、耳、香り、感覚という五感と再びつながっていきます。

手仕事や天然藍の美しさを体験するだけでなく、タイと日本の対話の中から育まれてきたクラフトの知恵にも触れることができます。

ここで紹介しているテキスタイルデザインは、「藍」を意味する日本の文字と、「Chiangdao Blue」を表現する北タイの古いラーンナー文字から着想を得ており、日本の伝統的なステンシル技法によって制作されています。

創作の時間とともに、素朴で静かな田舎の暮らしに触れ、山や森からの穏やかなエネルギーを感じることもできます。

特にドイ・ルアン・チェンダオは、北タイを代表するパワースポットのひとつとして知られています。

Artist residency at Chiangdao Blue, Chiang Mai, Thailand 🇹🇭

現在、長期滞在用の住居の建設は70％以上まで進み、6月末頃のオープンを予定しています。

ここは、テキスタイルと自然染色のための静かな創作・制作空間です。土地の素材を活かし、環境に配慮したプロセスと、タイと日本それぞれのクラフト文化から得たインスピレーションを大切にしています。藍に加え、黒檀の実や柿渋といった、タンニンを豊富に含む染料も用いており、布・紙・木など幅広い素材を活用しています。

この長期滞在型プロジェクトは、私が2022年に UNESCO Creative Cities の文化交流プログラムを通じて参加した、金沢での3か月間のアーティスト・イン・レジデンス体験から着想を得ています。現在、私たちがチェンダオの若い世代と共有している多くの学びや教育活動もその経験から育まれてきたものです。

เนื้อครามเปียกที่สกัดจากต้นคราม ที่ปลูกแบบเกษตรอินทรีย์และสกัดในปริมาณไม่มากในแต่ละครั้งของการเก็บเกี่ยวใบคราม เลือกใช้วัตถุดิบที่มีคุณภาพ ในปริมาณที่เหมาะสม ทำให้ได้เนื้อครามเปียกที่มีเปอร์เซนต์ของ pigment ที่สูง เนื้อเนียนละเอียด จนสามารถใช้เป็นแม่สีสีน้ำเงินที่สกัดจากธรรมชาติ เหมาะสำหรับงานเพ้นท์บนกระดาษ เช่น water color paper ผู้ที่ทำงานเพ้นท์ ชื่นชอบงานเพ้นท์ และอยากลองใช้สีครามที่สกัดจากใบคราม สามารถติดต่อสอบถามเราได้ โดยสามารถเช็คช่องทางการติดต่อได้จาก website: www.chiangdaoblue.com

เป็นอีกหนึ่งวันที่อบอุ่นด้วยความรัก สร้างสรรค์ และเป็น true mindfulness moment ความอบอุ่นน่ารักของทั้งสองคน ทำให้หัวใจของพวกเราใน studio พลอยมีความสุขและ realize มากขึ้นถึงพลังของความรักความเอาใจใส่ซึ่งกันและกันของ Pam&Paul กิจกรรมของวันนี้เป็นของขวัญจากลูกชายและลูกสะใภ้ที่จอง workshops ให้พ่อแบะแม่ได้ใช้เวลาสนุกๆและสร้างสรรค์ร่วมกันในบรรยากาศแบบส่วนตัว

บรรยากาศสบายๆเป็นส่วนตัวและสร้างสรรค์แบบนี้สามารถมอบประสบการณ์ที่น่าประทับใจและได้ชิ้นงานที่ตัวเองเป็นผู้สร้างสรรค์ด้วยทักษะจาก Head, Hand & Heart จริงๆ

Chiangdao Blue อยากมอบประสบการณ์ที่น่าจดจำนี้ให้กับครอบครัว คู่รัก กลุ่มเพื่อน และปัจเจกชนที่อยากหาเวลาอยู่เงียบๆกับตัวเองอย่างสร้างสรรค์ 

วันที่มีแสงแดดเป็นวันที่ เหมาะต่อการย้อมด้วยน้ำย้อมจากลูกพลับหมักหรือ kakishibu (persimmon dye) ครั้งนี้เราใช้น้ำหมัก kakishibu ที่หมักไว้เมื่อ 2 ปีที่แล้ว ทดลองทากับพื้นผิวไม้ เราตั้งใจจะทาซ้ำไปเรื่อยๆ แบบไม่รีบ อาจจะ 40-50 ครั้ง แม้จนถึงตอนนี้ยังทาไปได้ไม่ถึง 20 ครั้งแต่สีก็เข้มขึ้นเรื่อยๆ น่าตื่นเต้นมาก 

จุดประสงค์ของการทอลองกับพื้นผิวไม้ในครั้งนี้ ไม่ใช่แค่คุณสมบัติในการย้อมสีเท่านั้น แต่เรายังคาดหวังในคุณสมบัติของการรักษาเนื้อไม้ การป้องกันปลวก และอยากรู้ว่าถ้าต้องทาทับซ้ำๆกันกี่สิบครั้ง จึงจะสามารถเกิดคุณสมบัติสะท้อนน้ำได้

Kakishibu dyeing เป็นหนึ่งความหลงใหลส่วนตัวตั้งแต่สมัยใช้ชีวิตอยู่ที่ญี่ปุ่น และได้เคยได้ย้อมผ้าด้วย kakishibu มาบ้าง ยิ่งศึกษายิ่งได้ลงมือทำจริงๆ ยิ่งรู้ว่าองค์ความรู้ที่ลึกซึ้งนี้วามารถเป็น life work ที่ ต้องค่อยๆใช้เวลาลงมือทำและทำความเข้าใจไปเรื่อยๆจริงๆ

ช่วงนี้ฝนตกน้อยลง และมีแดดดีระหว่างวัน "อุ๋ง" เทรนนี่ของเราจึงเริ่มเตรียมสีจากดินในพื้นที่สำหรับงานย้อม Bengara Zome　เมื่อพิจารณาตามสภาพของดิน เราจึงจะแบ่งดินที่เตรียมออกเป็น 2 ชนิด ดินผงที่ละเอียดมากจะแยกไว้สำหรับงานย้อมเทคนิค stencil ส่วนดินเนื้อละเอียดน้อยกว่าจะแยกไว้สำหรับงานย้อมแบบจุ่มย้อม

อุ๋งเป็นนักเรียนกศน.(การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย)ที่กระตือรือร้น มุ่งมั่นและอยากหาประสบการณ์ที่หลากหลาย จากวัยรุ่นที่ขี้อาย ไม่ค่อยมั่นใจตัวเอง อุ๋งได้เริ่มต้นค้นหาตัวเองผ่านการลงมือปฏิบัติในหลากหลายทักษะที่ตัวเองสนใจ และพาตัวเองเข้ามารับการอบรมในเชิง active learning ตอนนี้ อุ๋งเริ่มกล้าแสดงออก สามารถที่จะ reflect ความคิดความรู้สึกของตนเอง 

ฉันรู้สึกดีใจที่ทักษะกระบวนการเรื่องการย้อมสีธรรมชาติได้เป็นอีกหนึ่งประสบการณ์ในการค้นหาและการเติบโตในเส้นทางชีวิตของอุ๋ง กิจกรรมที่เรียบง่าย แต่ลงลึกและค่อยๆให้เวลาเป็นอีกหนึ่งปัจจัยในการบ่มเพาะตัวตนของเยาวชน น่าจะเป็นอีกหนึ่งความหมายของการผลักดันให้เชียงดาวเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ในลักษณะที่ยั่งยืนบนพื้นฐานของการพึ่งพาตนเอง

กิจกรรมย้อมคราม "from seed to dye" กับคณะนักเรียนจากศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอเชียงดาว เป็นโครงการเน้นเสริมทักษะเชิงวิชาชีพให้ผู้เรียนได้เรียนรู้กับ local artisans ในชุมชนของตัวเอง วันนี้ผู้เรียนแต่ละคนจะได้ย้อมผ้าคนละ 2 ชิ้นคือ ผ้าbandana และผ้า scarf หลังกิจกรรมได้มีการทำ reflection และให้ผู้เรียนทำการประเมินผลการทำกิจกรรมด้วยเทคนิคง่ายๆ ไม่ต้องใช้การเขียนตอบแบบสอบถาม เป็นที่น่าดีใจที่ผู้เรียนสนุกและใช้ความคิดสร้างสรรค์บนพื้นฐานของความเข้าใจขั้นพื้นฐาน สามารถทำลวดลายออกมาได้อย่างน่าสนใจ นับเป็นเวลา 3 ชั่วโมงที่ผ่านไปรวดเร็วมาก ความคาดหวังต่อไปของเราคือ อยากให้ผู้เรียนเห็นแนวทางที่จะต่อยอดทักษะนี้ต่อไป อาจจะเริ่มจากร่วมกันทำ project เล็กๆ เช่น ทำของขวัญวันพ่อหรือวันแม่ ด้วยตนเองจากทักษะผ้าย้อมคราม เป็นต้น วันนี้ถือเป็นก้าวเล็กๆก้าวแรกที่มีความหมาย เพราะเป้าหมายหนึ่งของการถ่ายทอดองค์ความรู้คือ ให้ผู้เรียนเข้าใจและเห็นโอกาสที่จะเชื่อมโยงต่อยอดและทำในสิ่งที่จะเป็นประโยชน์ต่อชีวิตของตนเองต่อไป

Chiangdao Blue ในฐานะที่เป็นหนึ่งในศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอเชียงดาวของกรมส่งเสริมการเรียนรู้ ซึ่งเป็นการศึกษานอกระบบโรงเรียน โดยนักเรียนส่วนใหญ่จะเป็นคนที่ประกอบอาชีพอยู่แล้ว คือทำงานไปด้วยและเรียนนอกระบบไปด้วยพร้อมๆกัน ในนโยบายการศึกษาใหม่ที่ยืดหยุ่นมากขึ้น และขยายโอกาสให้นักเรียนได้มาเรียนรู้ทักษะฝีมือโดยตรงกับ local artisans เพื่อให้นักเรียนได้ฝึกฝนทักษะงาน crafts ที่สามารถต่อยอดเพื่อประกอบเป็นอาชีพได้

ขอชื่นชมในนโยบายการศึกษาที่เข้าใจในสภาพสังคมและเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งกรอบการศึกษาแบบดั้งเดิมอาจไม่สามารถปรับปรุงเปลี่ยนแปลงให้ทันยุคทันเหตุการณ์

เด็กและเยาวชนคืออนาคตของประเทศ การเปิดโอกาสให้พวกเขาได้มีทักษะที่หลากหลายจากการลงมือปฎิบัติและฝึกฝนด้วยตนเองจึงเหมาะสมอย่างยิ่ง

ได้สีส้มอมน้ำตาลซึ่งก็เป็นสีปกติของสีย้อมจากลูกพลับ หลังจากนั้น shift สีด้วยน้ำสนิมหมักเองจากเศษเหล็ก

พบว่า tannin ของลูกพลับ react กับน้ำสนิมได้ดีมาก ความมหัศจรรย์ของสีและคุณสมบัติของสีจากธรรมชาติน่าตื่นเต้น น่าค้นหาและน่าศึกษาถึงที่มาที่ไปของความเปลี่ยนแปลงในเชิงวิทยาศาสตร์ เมื่อทำด้วยมือ เห็นด้วยตา จมูกสัมผัสกลิ่นในงานระหว่างทำ สามารถเก็บรายละเอียด in between the process es เพื่อนำมาขยายผล ต่อยอดเพื่อหาโอกาสใหม่ๆ นอกกรอบเดิมๆ เป็นเรื่องที่ท้าทายและสนุก เรื่องราวแบบนี้ถ้าเด็กๆได้มา experience ด้วยตนเอง น่าจะได้มุมมองใหม่ๆที่บางครั้งผู้ใหญ่อาจนึกไม่ถึงก็ได้

เริ่มการหมักลูกพลับป่าของปีนี้ ซึ่งเก็บผลลูกพลับล่าช้ากว่าปีที่แล้วนิดหน่อย เพราะพายุฝนเมื่ออาทิตย์ที่แล้ว รู้สึกขอบคุณป่า ภูเขา น้ำฝนและแม่น้ำที่สร้างสรรค์ทรัพยากรธรรมชาติ ส่งเสริมให้คนได้ใช้ทักษะจากการสังเกตุ ใช้พลังแห่งสติปัญญาสั่งสมภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่น และที่สำคัญภูมิปัญญาดั้งเดิมเหล่านี้เป็นการตกผลึกของทักษะฝีมือที่อ่อนน้อมและสอดคล้องกับวิถีของธรรมชาติ จึงเป็น mission ของคนรุ่นเราๆ ที่ควรสื่อสารและสืบสานคุณค่าเหล่านี้ เพื่อส่งต่อให้คนรุ่นต่อๆไป เพราะวิถีของภูมิปัญญาดั้งเดิมของคนรุ่นก่อนคือคุณค่าแห่งอัตลักษณ์และตัวตนของพวกเรา ยิ่งความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี่พัฒนาขึ้นในระดับยิ่งสูงขึ้นเท่าไร ส่วนตัวเชื่อว่าคุณค่าเหล่านี้ยิ่งจำเป็นต้องมีควบคู่กันไป เพื่อช่วยให้คนสามารถรักษาสมดุลย์ในการใช้ชีวิตที่ดีได้อย่างที่ควรจะเป็น